Các nguyên tố vi lượng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong dinh dưỡng cây trồng, bên cạnh nhóm đa lượng (N–P–K) và trung lượng (Ca–Mg–S). Dù cây chỉ cần với lượng rất nhỏ, nhưng thiếu vi lượng có thể làm rối loạn quá trình sinh lý ở cấp độ tế bào, khiến cây sinh trưởng kém, giảm năng suất, thậm chí chết non.
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ tác động của vi lượng ở mức tế bào, biểu hiện thiếu từng nguyên tố, giải pháp bổ sung hiệu quả, và những lưu ý quan trọng để tránh ngộ độc vi lượng.
Tác động của các nguyên tố vi lượng ở mức tế bào
Các nguyên tố vi lượng thiết yếu gồm Sắt (Fe), Kẽm (Zn), Đồng (Cu), Mangan (Mn), Bo (B) và Molypden (Mo).
Vi lượng – “chất xúc tác” của sự sống thực vật
Các nguyên tố vi lượng không trực tiếp cấu tạo nên mô cây, nhưng đóng vai trò hoạt hóa enzyme, tham gia chuỗi phản ứng oxy hóa khử, điều hòa trao đổi chất và năng lượng, hỗ trợ tổng hợp diệp lục, hormone và protein
Ở cấp độ tế bào, vi lượng giúp duy trì sự cân bằng sinh lý, đảm bảo các phản ứng sinh hóa diễn ra liên tục và chính xác.
Ảnh hưởng đến sinh trưởng và sinh sản
Vi lượng có vai trò quan trọng trong phân chia tế bào, phát triển rễ, chồi non, phân hóa mầm hoa, thụ phấn, đậu quả
Chỉ cần thiếu một nguyên tố vi lượng, chuỗi phản ứng sinh học bị gián đoạn, kéo theo hàng loạt vấn đề về sinh trưởng và năng suất.
Vai trò và biểu hiện thiếu của từng nguyên tố vi lượng
Sắt (Fe) – Tổng hợp diệp lục và hô hấp tế bào
Vai trò: Tham gia tổng hợp diệp lục, vận chuyển electron trong hô hấp, hoạt hóa enzyme quang hợp
Biểu hiện cây thiếu sắt: Lá non vàng giữa gân, gân lá vẫn xanh, cây sinh trưởng chậm, thường gặp trên đất kiềm, đất trồng chậu
Kẽm (Zn) – Điều hòa hormone sinh trưởng
Vai trò: Tổng hợp auxin (hormone sinh trưởng), tham gia hình thành protein và enzyme, điều hòa kéo dài tế bào
Biểu hiện thiếu kẽm: Cây lùn, đốt ngắn, lá nhỏ, biến dạng, hoa ít, quả nhỏ
Đồng (Cu) – Hô hấp và bảo vệ tế bào
Vai trò: Tham gia enzyme oxy hóa, hỗ trợ hô hấp tế bào, tăng sức chống chịu bệnh
Biểu hiện thiếu đồng: Chồi non héo, lá xoắn, mềm, cây dễ nhiễm nấm bệnh
Mangan (Mn) – Quang hợp và trao đổi đạm
Vai trò: Kích hoạt enzyme quang hợp, tham gia chuyển hóa đạm, hỗ trợ tổng hợp diệp lục
Biểu hiện thiếu mangan: Lá vàng giữa gân (trên lá non), xuất hiện đốm nâu nhỏ, quang hợp giảm mạnh
Bo (B) – Phân chia tế bào và đậu quả
Vai trò: Phân chia và kéo dài tế bào, vận chuyển đường, thụ phấn và đậu quả
Biểu hiện thiếu bo: Thối đỉnh sinh trưởng, hoa rụng, khó đậu quả, quả méo, nứt
Molypden (Mo) – Đồng hóa đạm và cố định nitơ
Vai trò: Chuyển hóa nitrat thành đạm hữu dụng, cần thiết cho cây họ đậu, tham gia enzyme nitrate reductase
Biểu hiện thiếu molypden: Lá vàng giống thiếu đạm, cây kém phát triển, giảm khả năng cố định đạm
Giải pháp bổ sung vi lượng cho cây trồng
Bổ sung qua phân bón tổng hợp: Phân NPK có bổ sung vi lượng, phân trung – vi lượng tổng hợp, phân chelate (Fe-EDTA, Zn-EDTA…). Ưu điểm: dễ sử dụng, hấp thu nhanh.
Phun vi lượng qua lá: Hiệu quả nhanh, phù hợp khi cây có biểu hiện thiếu rõ. Nên phun vào sáng sớm hoặc chiều mát
Bổ sung qua đất và phân hữu cơ: Phân chuồng hoai, phân trùn quế, phân hữu cơ vi sinh, giúp bổ sung vi lượng tự nhiên, bền vững
Lưu ý quan trọng để tránh ngộ độc vi lượng
- Vi lượng cần ít nhưng không được thừa: Thừa vi lượng dễ gây ngộ độc, cản trở hấp thu dinh dưỡng khác, gây cháy rễ, cháy lá
- Nguyên tắc sử dụng an toàn: Chỉ bổ sung khi có dấu hiệu thiếu, tuân thủ liều lượng nhà sản xuất. Không trộn nhiều loại vi lượng tùy tiện, ưu tiên dạng chelate dễ hấp thu
- Cân bằng pH đất: pH đất ảnh hưởng lớn đến khả năng hấp thu vi lượng. Đất quá chua hoặc quá kiềm đều làm vi lượng khó hấp thu
- Cải tạo đất định kỳ giúp hạn chế thiếu – thừa vi lượng
Các nguyên tố vi lượng tuy chỉ cần với lượng rất nhỏ nhưng lại quyết định sự ổn định sinh lý của cây trồng ở cấp độ tế bào. Thiếu vi lượng khiến cây rối loạn sinh trưởng, giảm năng suất và chất lượng nông sản; trong khi thừa vi lượng có thể gây ngộ độc nguy hiểm.
Vì vậy, người trồng cần bổ sung vi lượng đúng lúc, đúng cách, đúng liều lượng, kết hợp cải tạo đất và sử dụng phân hữu cơ để xây dựng một hệ thống dinh dưỡng cân đối, bền vững cho cây trồng lâu dài.
Nhịp Sống Sạch chuyên thi công lắp đặt vườn rau sân thượng, ban công, thiết kế, lắp đặt hệ thống tưới tự động chuyên nghiệp. Cung cấp vật liệu làm vườn rau, phân bón hữu cơ, hạt giống, thiết bị phun tưới tự động….Liên hệ ngay với chúng tối để được tư vấn miễn phí.
———————————————
Nhịp Sống Sạch
Địa chỉ: 17/4 TL19, tổ 18 – KP3, Phường Thạnh Lộc, Quận 12
Hotline: 0905.498.313
Fanpage: www.facebook.com/nhipsongsach
